|
|
 |
 |
|
|
१६आश्रमवासिकपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
16.28. अध्यायः 028
अथाश्रमवासपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Topics
धृतराष्ट्रयुधिष्ठिराभ्यां परस्परकुशलप्रश्नादिपूर्वकं सँल्लापः॥ 1 ॥ युधिष्ठिरेण धृतराष्ट्रंप्रति विदुरः क्वेति प्रश्ने तत्रत्येन केनचिद्यदृच्छया धृतराष्ट्रमुपसर्पतो जनावलोकनेन प्रतिनिवर्तमानस्य च तस्य प्रदर्शनम्॥ 2 ॥ ततो युधिष्ठिरेणानुधावनेन तत्समीपगमनम्॥ 3 ॥ ततो विदुरे योगात्स्वशरीरत्यागेन तच्छरीरप्रवेशः॥ 4 ॥ युधिष्ठिरेण धृतराष्ट्रादिषु तदद्भुतनिवेदनम्॥ 5 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Text
धृतराष्ट्र उवाच।
युधिष्ठिर महाबाहो कच्चित्वं कुशली ह्यसि।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैः पौरजानपदैस्तथा॥ 16-28-1(97885)
ये च त्वामनुजीवन्ति कच्चित्तेऽपि निरामयाः।
सचिवा भृत्यवर्गाश्च गुरवश्चैव ते नृप॥ 16-28-2(97886)
कच्चित्तेऽपि निरातङ्का वसन्ति विषये तव।
कच्चिद्वर्तसि पौराणीं वृत्तिं राजर्षिसेविताम्॥ 16-28-3(97887)
कच्चिन्न्यायाननुच्छिद्य कोशस्तेऽभिप्रपूर्यते।
अरिमध्यस्थमित्रेषु वर्तसे चानुरूपतः।
ब्राह्मणानग्रहारैर्वा यथावदनुपश्यसि॥ 16-28-4(97888)
कच्चित्ते परितुष्यन्ति शीलेनि भरतर्षभ।
शत्रवोपि कुतः पौरा भृत्या वा स्वजनोपि वा॥ 16-28-5(97889)
कच्चिद्यजसकि राजेन्द्र श्रद्धावान्पितृदेवताः।
अतिथीनन्नपानेनि कच्चिदर्चसि भारत॥ 16-28-6(97890)
कच्चिन्नयपथे विप्राः स्वकर्मनिरतास्तव।
क्षत्रिया वैश्यवर्णा वा शूद्रा वाऽपि कुटुम्बिनः॥ 16-28-7(97891)
कच्चित्स्त्रीबालवृद्धं ते न शोचति न याचते।
जामयः पूजिताः कच्चित्तव गेहे नरर्षभ॥ 16-28-8(97892)
कच्चिद्राजर्षिवंशोऽयं त्वामासाद्य महीपतिम्।
यथोचितं महाराज यशसा नावसीदति॥ 16-28-9(97893)
वैशण्पायन उवाच। 16-28-10x(8055)
इत्येवादिनं तं स न्यायवित्प्रत्यभाषत।
कुशलप्रश्नसंयुक्तं कुशलो वाक्यमब्रवीत्॥ 16-28-10(97894)
युधिष्ठिर उवाच। 16-28-11x(8056)
अपि ते वर्धते राजंस्पपो मन्दः श्रमश्च ते ॥ 16-28-11(97895)
अपि मे जननी चेयं शुश्रूषुर्विगतक्लमा।
अथास्याः सफलो राजन्वनवासो भविष्यति॥ 16-28-12(97896)
इयं च माता ज्येष्ठा मे शीतवाताध्वकर्शिता।
घोरेण तपसा युक्ता देवी कच्चिन्न शोचति॥ 16-28-13(97897)
हतान्पुत्रान्महावीर्यान्क्षत्रधर्मपरायणान्।
नापध्यायति वा कच्चिदस्मान्पापकृतः सदा॥ 16-28-14(97898)
क्व चासौ विदुरो राजन्नेमं पश्यामहे वयम्।
संजयः कुशली चायं कच्चिन्नु तपसि स्थिरः॥ 16-28-15(97899)
वैशम्पायन उवाच। 16-28-16x(8057)
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धृतराष्ट्रो जनाधिपम्।
कुशली विदुरः पुत्र तपो घोरं समाश्रितः॥ 16-28-16(97900)
वायुभक्षो निराहारः कृशो धमनिसंततः।
कजाचिद्दृश्यते विप्रैः शून्येऽस्मिन्कानने क्वचित्॥ 16-28-17(97901)
इत्येवं ब्रुवतस्तस्य जटी वीटामुखः कृशः।
दिग्वासा मलदिग्धाङ्गो वनरेणुसमुक्षितः॥ 16-28-18(97902)
दूरादालक्षितः क्षत्ता तत्राख्यातो महीपतेः।
`कविदुरस्त्वेष धर्मात्मा जनं दृष्ट्वा निवर्तते॥' 16-28-19(97903)
निवर्तमानं सहसा जनं दृष्ट्वाऽऽश्रमं प्रति।
तमन्वधावन्नृपतिरेक एव युधिष्ठिरः।
प्रविशन्तं वनं घोरं लक्ष्यालक्ष्यं क्वचित्क्वचित्॥ 16-28-20(97904)
भोभो विदुर राजाऽहं दयितस्ते युधिष्ठिरः।
इति ब्रुवन्नरपतिस्तं यत्नादभ्यधावत॥ 16-28-21(97905)
ततो विविक्त एकान्ते तस्थौ बुद्धिमतां वरः।
विदुरो वृक्षमाश्रित्य कञ्चित्तत्र वनान्तरे॥ 16-28-22(97906)
तं राजा क्षीणभूयिष्ठमाकृतीमात्रसूचितम्।
अभिजज्ञे महाबुद्धिं महाबुद्धिर्युधिष्ठिरः॥ 16-28-23(97907)
युधिष्ठिरोऽहमस्मीति वाक्यमुक्त्वाऽग्रतः स्थितः।
विदुरस्याश्रमे राजा स च प्रत्याह संज्ञया॥ 16-28-24(97908)
ततः सोऽनिमिषो भूत्वा राजानं तमुदैक्षत।
संयोज्य विदुरस्तस्मिन्दृष्टिं दृष्ट्या समाहितः॥ 16-28-25(97909)
विवेश विदुरो धीमान्गात्रैर्गात्राणि चैव ह।
प्राणान्प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च॥ 16-28-26(97910)
स योगबलमास्थाय विवेश नृपतेस्तनुम्।
विदुरो धर्मराजस्य तेजसा प्रज्वलन्निव॥ 16-28-27(97911)
विदुरस्य शरीरं तु तथैव स्तब्धलोचनम्।
वृक्षाश्रितं तदा राजा ददर्श गतचेतनम्॥ 16-28-28(97912)
बलवन्तं तथाऽऽत्मानं मेने बहुगुणं तदा।
धर्मराजो महातेजास्तच्च सस्मार पाण्डवः॥ 16-28-29(97913)
पौराणमात्मनः सर्वं भविष्यं च विशाम्पते।
योगधर्मं महातेजा व्यासेन कथिनं यथा॥ 16-28-30(97914)
धर्मराजश्च तत्रैनं सञ्चस्कारयिषुस्तदा।
दग्धुकामोऽभवद्विद्वानथ वागभ्यभाषत॥ 16-28-31(97915)
भोभो राजन्न दग्धव्यमेतद्विदुरसंज्ञकम्।
कलेबरमिहैवं ते धर्म एष सनातनः॥ 16-28-32(97916)
लोको वैकर्तनो नाम भविष्यत्यस्य भारत।
यतिधर्ममवाप्तोसौ नैष शोच्यः परंतप॥ 16-28-33(97917)
इत्युक्तो धर्मराजः स विनिवृत्य ततः पुनः।
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत्सर्वं प्रत्यवेदयत्॥ 16-28-34(97918)
ततः स राजा धृतिमान्स च सर्वो जनस्तदा।
भीमसेनादयश्चैव परं विस्मियमागताः॥ 16-28-35(97919)
तच्छ्रुत्वा प्रीतिमान्राजा भूत्वा धर्मजमब्रवीत्।
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम्॥ 16-28-36(97920)
यदन्नो हि नरो राजंस्तदन्नोऽस्यातिथिः स्मृतः।
इत्युक्तः स तथेत्येवं प्राह धर्मात्मजो नृपम्॥ 16-28-37(97921)
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः।
ततस्ते वृक्षमूलेषु कृतवासपरिग्रहाः।
तां रात्रिमवसन्सर्वे फलमूलजलाशनाः॥ ॥ 16-28-38(97922)
इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि आश्रमवासपर्वणि अष्टाविंशोऽध्यायः॥ 28 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Footnotes
7-28-4 कच्चिदायाननुच्छिद्येति क.पाठः॥ 7-28-8 जामयः सौभाग्यवत्यः॥ 7-28-18 वीटा पाषाणकवलः। वनदिग्धाङ्गो वानरैरुपलक्षित इति थ.पाठः॥ 7-28-29 तच्च स्वस्य विदुरस्य च एकस्यैव धर्मस्यांशाज्जातत्वं सस्मार॥ 7-28-30 योगधर्मं सस्मारेत्यनुषज्यते॥ 7-28-31 संचस्कारयिषुः संस्कारं लम्भयितुमिच्छुः॥ 7-28-33 लोकास्सान्तानिकानाम भविष्यन्त्यस्येति झ.पाठः। यतिधर्मो दाहाद्ययोग्यत्वम्॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|